فهرست سریع
شرکت دگر اندیش مهرگان
شرکت دگر اندیش مهرگان یک شرکت دانش بنیان پیشگام در حوزه تولید، تحقیق و توسعه داروهای دامی است. ما با تکیه بر تیمی مجرب از متخصصان و پژوهشگران ، الویت خود را بر نوآوری و ارائه راهکارهای نوین دارویی قرار داده ایم.
شعار:"سلامت دام ، رفاه انسان"
تمایز بین ریزش پشم و پشم خواری
سلامت و یکپارچگی پوشش پشم در گوسفندان، یکی از شاخص های اصلی سلامت کلی ، رفاه و بهره وری دام محسوب می شود. و از اهمیت اقتصادی و بهداشتی بالایی برخوردار است.
برای تشخیص دقیق و مدیریت صحیح، تمایز بین دو پدیده "ریزش پشم " و " پشم خواری " ضروری است. ریزش پشم (آلوپسی) یک علامت بالینی فیزیکی است که درآن الیاف پشم به دلیل ضعف ساختاری ، بیماری های پوستی یا اختلالات سیستمیک از فولیکول خود جداشده و می ریزند. این پدیده اغلب یک علامت ثانویه است که در نتیجه خارش شدید (پروریتوس) ناشی از عوامل بیماری زا مانند انگل های خارجی رخ می دهد.و حیوان را به مالش و خاراندان خود وا می دارد. در مقابل ، پشم خواری (wool Biting) یک اختلال رفتاری است که می تواند هم به عنوان یک پاسخ ثانویه به خارش و هم به عنوان یک اختلال رفتاری اولیه بروز کند. در حالت دوم، این رفتار غالبانوعی پیکا (هرزه خواری) یا یک رفتار کلیشه ای (stereotypy) ناشی از شرایط نامناسب محیطی و تغذیه ای تلقی می شود.
پشم خواری
پشم خواری
درک این تفاوت برای تشخیص صحیح علت اصلی و انتخاب را هکار مدیریتی مناسب حیاتی است. در بخش های بعدی علل ، علائم وراهکارهای مدیریتی هریک از این دو پدیده به تفصیل مورد بررسی قرار خواهد گرفت تا به دامداران و کارشناسان در حفظ سلامت گله کمک نماید.
ریزش پشم (آلوپسی): علل فیزیکی و پاتولوژیک
ریزش پشم به عنوان یک نشانه بالینی مهم عمل میکند که می تواند به مشکلات پوستی ، بیماری های سیستمیک یا کمبود های تغذیه ای اشاره داشته باشد. در اکثر موارد، ریزش پشم نتیجه مستقیم آسیب فیزیکی ناشی از تلاش حیوان برای تسکین خارش شدید است. بنابراین ، تشخیص دقیق علت اصلی خارش و رفع آن گام نخست برای جلوگیری از آسیب به پشم، پوست و کاهش زیان های اقتصادی ناشی از افت کیفیت پشم است.
انگل های خارجی و بیماری های پوستی
آلودگی به انگل های خارجی یکی از شایع ترین دلایل خارش و ریزش پشم در گوسفندان است. این عوامل با ایجاد تحریکات پوستی شدید حیوان را به رفتارهای آسیب رسان وا می دارند.
شپش ها (Lice) : این انگل ها با تغذیه از سلول های مرده پوست (شپش های جونده ) یا خون ( شپش های مکنده) خارش و تحریک شدید ایجاد می کنند. گوسفندان آلوده به طور مداوم خود را به نرده ها ، دیوارها و سایر اشیا می مالند و با گاز گرفتن وخاراندن باعث کنده شدن پشم و ایجاد نواحی بدون پشم (طاسی) می شوند. از منظر تشخیصی، وجود پشم های نامرتب و ساییده شده در امتداد حصارها یا دیوارها به خصوص در فصول سرد ، باید به شدت ظن آلودگی به شپش را برانگیزد.
کنه گوسفند (keds): این حشرات بدون بال که شباهت به کنه دارند، با سوراخ کردن پوست و مکیدن خون ، تحریک قابل توجهی ایجاد می کنند . این تحریک باعث می شود گوسفند خود را بخاراند ، بمالد و گاز بگیرد که منجر به آسیب و کاهش کیفیت و کمیت پشم می شود.
جرب گوسفندی (scab Mites/Mange) : آلودگی به جرب psoroptes ovis باعث یک واکنش آلرژیک شدید و خارش طاقت فرسا می شود. حیوانات مبتلا به شدت بی قرار بوده و به طور مداوم پهلوهای خود را گاز می گیرند و می مالند. این وضعیت منجر به ریزش گسترده پشم ، ضخیم شدن پوست و پوشیده شدن آن با دلمه های خشک می شود نکته حیاتی در مدیریت این بیماری آن است که مایت های عامل این بیماری می توانند تا 17 روز در محیط (مانند روی حصارها ، تجهیزات و پشم های ریخته شده ) زنده بمانند، که این امر اهمیت ضدعفونی محیط و قرنطینه را دو چندان میکند.
کچلی (ring worm): این بیماری قارچی که توسط قارچ Trichophyton verrucosum ایجاد می شود. به فولیکول های مو و پوست حمله می کند. علائم آن شامل لکه های دایره ای پوسته پوسته و ضخیم شده بر روی پوست سر ، گردن و پشت است. پشم در این نواحی ممکن است کلوخه ای، سفت و ایستاده به نظر برسد و در نهایت دچار ریزش شود.
عامل بیماری زا ⬅️ علامت کلیدی منجر به ریزش پشم
شپش و مگس شپش ⬅️ خارش شدید که منجر به مالش ، گاز گرفتن و خاراندن خود می شود.
جرب گوسفندی ⬅️ واکنش آلرژیک شدیدو بی قراری که به گاز گرفتن پهلوها و ریزش گسترده پشم می انجامد.
کچلی (قارچ) ⬅️ ایجاد لکه های دایره ای و پوسته پوسته که باعث کلوخه ای شدن و ریزش پشم در آن ناحیه می شود.
بیماری سیستمیک
برخی بیماری های داخلی نیز می توانند با ایجادعلائم عصبی با ضعف عمومی ، به ریزش پشم منجر شوند.
اسکرپی(scrapie): این بیماری تحلیل برنده سیستم عصبی ، به ویژه در شکل کلاسیک خود، مستقیماباعث خارش بسیار شدید(پروریتوس) می شود. گوسفندان مبتلا به طور مداوم خود را می خارانندکه این رفتار منجر به ایجادنواحی وسیع طاسی (آلوپسی) و آسیب پوستی ناشی از خودآزاری می گردد.
بیماری های مزمن تحلیل برنده: بیماری هایی مانندلنفادنیت کازئوز (cl) ، به عنوان یک اثرثانویه ناشی از تضعیف عمومی بدن و سوءتغذیه ، می توانندرشد پشم ، تولید شیر و قابلیت های تولید مثلی را کاهش دهند و نه به دلیل خارش اولیه .
کمبودهای تغذیه ای موثر بر یکپارچگی الیاف پشم
سلامت و استحکام الیاف پشم به شدت به تامین مقادیر کارفی از مواد مغذی خاص وابسته است. کمبود این عناصر می تواند ساختار کراتین (پروتئین اصلی پشم) را تضعیف کرده و منجر به شکنندگی ، ریزش یا کنده شدن آسان پشم (epilation) شود.
روی (zinc): کمبود روی فرآیند کراتینه سازی الیاف پشم را مختل می کند. که باعث نازک شدن و کنده شدن آسان پشم می شود. تحقیقات نشان داده است. که جیره های حاوی کمتر از 10 میلی گرم روی به ازای هر کیلوگرم ماده خشک برای حفظ حداکثر پشم کافی نیستند. و علائم بالینی کمبود در سطوح حدود 4 میلی گرم بر کیلو گرم ظاهر می شود. این کمبود دوگانه عمل می کند ، هم با تضعیف ساختار کراتین ، پشم را مستعد ریزش فیزیکی می کند. و هم همانطور که در منابع مربوط به پیکا ذکرشده ، با ایجاد اشتهای کاذب حیوان را به سمت رفتار پشم خواری سوق می دهد. این همپوشانی ، تشخیص افتراقی را حیاتی می سازد.
مس (copper): کمبود مس به طور مشخص بر کیفیت پشم تاثیر می گذارد و باعث از بین رفتن جعد و چین طبیعی آن می شود. پشم حالت سیمی و صاف پیدا کرده و استحکام کششی خود را از دست می دهد. پدیده (steely wool) در گوسفندان سیاه رنگ ، کمبود مس منجر به کاهش رنگدانه و تغییر رنگ پشم نیز می شود.
کبالت (cobalt): این عنصر برای سنتز ویتامین B12 ، توسط میکرو ارگانیسم های شکمبه ضروری است. کمبود کبالت منجر به کاهش اشتها، کاهش وزن ، کم خونی و در نهایت کیفیت پایین و کاهش رشد پشم می شود.
ید (Iodin): ید برای عملکرد صحیح غده تیروئید حیاتی است. کمبود ید در میش های آبستن باعث رشد ناکافی فولیکول های پشم در بره های متولد شده و ایجاد پوششی پراکنده و مومانند ( به جای پشم طبیعی) می شود.
پشم خواری اختلال رفتاری
پشم خواری (wool Biting/pulling ) اختلال رفتاری
پشم خواری یک رفتار ناهنجار است که به ویژه در سیستم های پرورش متمرکز و بسته به عنوان یک مشکل جدی رفاهی و مدیریتی شناخته می شود. این رفتار نه یک بیماری ، بلکه یک واکنش به شرایط نامطلوب محیطی ، تغذیه ای یا روانی است.
پیکا (pica)و ارتباط آن با تغذیه :
پشم خواری نوعی از پیکا( هرز خواری یا اشتهای کاذب در نظر گرفته میشود. که در آن حیوان به خوردن مواد غیر خوراکی مانند پشم ، مو، چوب یا خاک روی می آورد. این رفتار ارتباط مستقیمی با کمبود های تغذیه ای دارد. کمبود ، فیبرو مواد معدنی مانند کبالت ، فسفر و روی به عنوان عامل اصلی ایجاد کننده این رفتار شناخته شده اند.
رفتار شناسی و عوامل محیطی
رفتارشناسی و عوامل محیطی
در گوسفندانی که در جایگاه های بسته و محدود نگهداری می شوند، پشم خواری اغلب به عنوان یک " رفتار جایگزین جستجوی خوراک (redirected foraging behavior) تلقی می شوند" گوسفندان به طور طبیعی زمان زیادی را صرف چرا و دستکاری خوراک می کنند. هنگامی که این فرصت ا آنها گرفته می شود. (مثلا با تغذیه جیره های کنسانتره ای که به سرعت مصرف می شوند) حیوان برای ارضای این نیاز غریزی ، به جویدن و کشیدن پشم خود یا هم قطارانش روی می آورد اهمیت این موضوع با آمارهای علمی تایید شده است. در یک مطالعه بر روی گوسفندان نگهداری شده در جایگاه های انفرادی ، بیش از 71 درصد حیوانات رفتارهای ناهنجاری مانند قدم زدن بی هدف یا جویدن تجهیزات جایگاه را برای بیش از 10 درصد از طول روز از خود نشان دادند.
عوامل دیگر موثر بر پشم خواری :
تراکم بیش از حد: فضای ناکافی باعث افزایش استرس و رقابت شده و بروز رفتارهای ناهنجار را تشدید می کند.
محیط های فقیر و فاقد محرک : جایگاه های خالی و بدون هیچ گونه امکانات غنی سازی ، فرصت بروز رفتارهای طبیعی را از حیوان سلب می کنند.
استرس: جابجایی ، تغییرات ناگهانی در مدیریت یا جیره غذایی می تواند به عنوان یک عامل استرس زا عمل کند.
بی حوصلگی : در جایگاه های انفرادی یا محیط های یکنواخت ، حیوانات ممکن است از روی بی حوصلگی به این رفتار روی آورند.
استراتژی تغذیه ای
تغذیه صحیح ، سنگ بنای پیشگیری از هر دو مشکل است . اقدامات زیر برای اطمینان از سلامت تغذیه ای گله ضروری است.
تامین جیره متعادل : اطمینان حاصل کنید که جیره غذایی گوسفندان از نظر انرژی ، پروتئین ، ویتامین ها و مواد معدنی کاملا متعادل بوده و با نیازهای مرحله تولیدی آن ها (آبستنی ، شیردهی ، رشد) مطابقت دارد.
تامین فیبر کافی برای سرکوب رفتار جایگزین : همانطور که در بخش رفتار شناسی ذکر شد ، پشم خواری اغلب یک "رفتار جایگزین جستجوی خوراک "است.ارائه روزانه علوفه خشبی ( حتی به مقدار کم مانند کاه ) این نیاز غریزی را ارضاء کرده و به طور موثری این ناهنجاری رفتاری را سرکوب می کند.
مکمل های معدنی : دسترسی دائمی گوسفندان به مکمل های معدنی آزاد که مخصوص گوسفند فرموله شده اند( با توجه به حساسیت این گونه به مسمومیت با مس ) برای جلوگیری از کمبود عناصری مانند روی ، کبالت و فسفر ضروری است.
اجتناب از تغییرات ناگهانی جیره : هرگونه تغییر در رژیم غذایی باید به تدریج و طی یک دوره 10 تا 14 روژه انجام شود. تا به میکرو فلور شکمبه فرصت سازگاری داده شود و از استرس و اختلالات گوارشی جلوگیری گردد.
مدیریت رفتاری و محیطی
بهبود محیط پرورش نقش کلیدی در کاهش و رفتارهای ناهنجار دارد.
غنی سازی محیط: فراهم کردن فرصت هایی برای بروز رفتارهای طبیعی، به ویژه رفتار جویدن و جستجوی خوراک می تواند به طور موثری پشم خواری را سرکوب کند. قرار دادن علوفه خشبی (مانند یونجه رول شده با کاه ) در جایگاه به حیوانات اجاه می دهد. نیاهای رفتاری خود را ارضا کنند.
کاهش تراکم: فضای کافی برای هر حیوان فراهم کنید تا استرس ، رقابت برای دسترسی به خوراک و بروز رفتارهای تهاجمی کاهش یابد.
کاهش استرس مدیریتی: گله را با آرامش و به دور از تنش مدیریت کنید. از ایجاد صداهای بلند و حرکات ناگهانی که باعث ترس و استرس حیوانات می شود. خودداری کنید.
بهداشت گله و امنیت زیستی
برای پیشگیری از علل عفونی وانگلی ریزش پشم ، رعایت اصول امنیت زیستی حیاتی است.
قرنطینه: تمام حیوانات جدیدی که به گله اضافه می شوند باید به مدت حداقل 30 روز در محلی جداگانه قرنطینه شوند. در این مدت آن ها را از نظر علائم بیماری و انگل های خارجی به دقت بررسی کرده و قبل از ورود به گله اصلی ، درمان های لازم را انجام دهید. برای گله هایی که در معرض خطر بالای جرب گوسفندی هستند. می توان پس از دو هفته قرنطینه ، از 12 راس حیوان نمونه خون گرفت و آزمایش سرولوژی (Elisa) برای تشخیص مواجهه با مایعات انجام داد. این رویکرد پیشرفته به تشخیص زود هنگام قبل از بروز علائم بالینی کمک می کند.
کنترل منظم انگل های خارجی: یک برنامه منظم و موثر برای کنترل شپش ، مگس شپش و جرب به ویژه پس از پشم چینی ، اجرا کنید.
پاکسازی و ضدعفونی: جایگاه ها ، تجهیزات (مانند لوازم پشم چینی) ، آبشخورها ، آخورها و وسایل حمل و نقل را به طور منظم تمیز و با مواد ضد عفونی کننده مناسب ، ضدعفونی کنید. تا از شیوع بیماری های واگیردار پوستی مانند کچلی جلوگیری شود.
نتیجه گیری
ریزش پشم و پشم خواری دو چالش مدیریتی متفاوت در پرورش گوسفند هستند که علل ریشه ای متنوع اما گاهی همپوشان دارند. ریزش پشم غالبا یک علامت بالینی از بیماری های انگلی ، عفونی ، سیستمیک یا کمبودهای شدید تغذیه ای است. در حالی که پشم خواری یک اختلال رفتاری است که از شرایط نامناسب تغذیه ای ( به ویژه کمبود فیبر و مواد معدنی ) و محیطی (مانند تراکم زیاد و نبود فرصت برای بروز رفتارهای طبیعی ) نشات می گیرد.
در نهایت سلامت پوشش پشم گوسفند یک شاخص تشخیصی قدرتمند برای ارزیابی جامع گله است. یک برنامه مدیریتی موفق ،ریزش پشم و پشم خواری را نه به عنوان مشکلات مجزا، بلکه به عنوان علائم بالینی قابل مشاهده ای از تعادل یا عدم تعادل در سه حوزه حیاتی در نظر می گیرد.
درباره شرکت
درباره شرکت
شرکت دگر اندیش مهرگان متعهد به تولید داروهای دامپزشکی نوآورانه و باکیفیت بالاست.
محصولات
بلوس بافری
آل تریس
کلسی ویت
مولتی مینرال
تماس
تلفن : 09120370872
ایمیل: info@mehregan.ir
آدرس: تربت حیدریه، خراسان رضوی
شرکت دگر اندیش مهرگان . تمامی حقوق محفوظ است.
